"Problemen? Nee, die hebben we hier niet. Hooguit uitdagingen. En dromen doen we trouwens ook niet. Wij hebben ambities. En doelen."
We worstelen met de kracht van taal in een professionele omgeving. De verkeerde woordkeuze kan heldere communicatie flink in de weg staan. Wat kun je doen om dit te voorkomen?
De vlucht voor het negatieve
Laten we eerlijk zijn, niemand wil geassocieerd worden met problemen. Het woord alleen al roept een gevoel van falen op, van iets dat mis is gegaan. Dus wat doen we? We verpakken het in vriendelijker termen. Een 'probleem' wordt een 'uitdaging', een 'vraagstuk' of een 'kans voor verbetering'.
Op zich is daar niets mis mee. Door positievere taal te gebruiken, creëer je een mindset die meer gericht is op oplossingen. Maar er schuilt ook een gevaar in: soms verhullen we daarmee de ernst van de situatie. Als je een ernstig personeelstekort afdoet als een 'uitdaging in de personeelsplanning', loop je het risico dat de urgentie niet wordt gevoeld.
Van droom naar SMART-doel
En dan hebben we het nog niet eens gehad over hoe we omgaan met ambities en verlangens. In de zakelijke wereld lijkt er een allergie te zijn ontstaan voor woorden als 'dromen' en 'verlangens'. Ze klinken te zweverig, te emotioneel, niet concreet genoeg. Dus vertalen we ze razendsnel naar 'doelstellingen', 'targets' en 'KPI's'.
Natuurlijk heeft dit ook voordelen. Een droom omzetten in meetbare doelen helpt je bij de realisatie ervan. Maar door alleen nog maar in doelen en targets te denken, verlies je misschien wel de inspirerende kracht die uitgaat van een echte droom. Want wie wordt er nu enthousiast van 'het verhogen van de klanttevredenheid met 7,3%'?
Stel je voor
Als astronaut Jim Lovell had gezegd: "Houston, we have a challenge" toen een deel van de Apollo 13 explodeerde, dan had dat toch een andere lading gehad dan: "Houston, we have a problem". En of Martin Luther King net zoveel mensen had geïnspireerd met: "I have a target" als met: "I have a dream", is nog maar de vraag.
Nederlandse nuchterheid
Dit speelt niet alleen in de Engelse taal. Er zit ook een typisch Nederlands trekje aan dit fenomeen. We staan bekend om onze nuchterheid. En daar zijn we trots op. Grote woorden en emotionele uitingen? Daar doen we niet aan. We houden het liever praktisch en down-to-earth.
Deze nuchterheid heeft ons ver gebracht, maar soms staat ze ons ook in de weg. Want door altijd maar te kiezen voor de veilige, zakelijke term, missen we soms de kans om echt te verbinden. Op menselijk niveau.
Vind de balans
Wat is dan de oplossing? Zoals zo vaak ligt die in de balans. Het gaat er niet om dat we alleen nog maar over 'problemen' en 'dromen' moeten praten, of juist alleen over 'uitdagingen' en 'doelstellingen'. Het gaat erom dat we de juiste woorden kiezen voor het juiste moment.
Durf een probleem een probleem te noemen als de situatie daarom vraagt. Maar spreek gerust over een uitdaging als je wilt benadrukken dat er ook kansen liggen. Deel je dromen als je mensen wilt inspireren, maar vertaal ze naar concrete doelen als het tijd is voor actie.
Tips voor krachtig taalgebruik
- Wees je bewust van de impact van je woordkeuze
- Kies woorden die passen bij je doel op dat moment
- Durf emotionele of krachtige termen te gebruiken als de situatie daarom vraagt
- Zoek de balans tussen inspirerend en praktisch taalgebruik
- Vermijd verhullend taalgebruik als duidelijkheid nodig is
Tot slot
Woorden zijn machtige instrumenten. Ze kunnen verhullen en onthullen, inspireren en ontmoedigen, verbinden en juist afstand scheppen. Door bewuster om te gaan met onze woordkeuze, kunnen we effectiever communiceren en beter aansluiten bij wat een situatie vraagt.
Want uiteindelijk gaat het er niet om hoe we iets noemen, maar om wat we ermee bereiken. Een probleem blijft een probleem, ook als we het een uitdaging noemen. En een droom blijft inspireren, ook als we hem vertalen naar meetbare doelen.
Dus de volgende keer dat jij of iemand binnen jouw team een 'probleem' benoemt als een 'uitdaging', vraag je dan af: helpt deze woordkeuze ons verder of verhult het alleen maar wat er echt aan de hand is?